انتخاب گسکت مناسب برای فلنج ها

در این مقاله می خواهیم به بررسی گسکت ها بپردازیم اما برای درک بهتر نقش واشرها و اهمیت انتخاب گسکت مناسب برای فلنج ها، بهتر است ابتدا با این قطعه کمی آشناتر شویم.

 

گسکت (Gasket) در لغت به معنی واشر صنعتی آبندی یا درزبندی است و همان طور که از نامش پیداست برای جلوگیری از هر گونه نشتی در اتصالات مختلف، مورد استفاده قرار می گیرد. گسکت­ها در واقع نوعی درزبند مکانیکی اند که از ورق­ هایی تخت از جنس استیل، لاستیک، چوب پنبه، فوم، آلومینیوم، فولاد و … ساخته می­ شوند و برای پر کردن فضاهای خالی بین دو اتصال (که می توانند دو فلنج باشند که به خاطر تحت فشار بودن در خطر نشتی اند) کاربرد دارد. به بیانی دیگر، واشر، مهر و مومی مکانیکی است که فضای بین دو سطح را در جهت آب بندی پر می کند.

 

لوله کشی تقریباً در تمام صنایع مهم کشور مثل پتروشیمی، فرآوری مواد غذایی، دارویی، آب، گاز و … استفاده می شود و از دلایل اهمیت گسکت ها، می توان به این موضوع اشاره کرد که اگر اتصالات در صنایعی که نام بردیم نشتی داشته باشند، ممکن است فاجعه به بار بیاید زیرا نشت، باعث از بین رفتن محصول و همچنین انرژی می شود. با واشرها می توان یک آب بندی قابل اطمینان برای جلوگیری از هر گونه نشت از اتصالات را تجربه کرد.

 

گسکت ها به دلیل کارایی که دارند می توانند برای هدف های گوناگونی استفاده شوند و علاوه بر مصارف صنعتی که پیش تر نام بردیم، در آب بندی دستگاه­ های مورد استفاده در تهیه و تولید مواد بهداشتی نیز کاربردی اساسی دارند اما یکی از مهم ترین کاربردهای واشرها، آب بندی محل اتصال فلنج ها است.زمان اتصال اکثر فلنج های پرکاربرد هنگام لوله کشی صنایع مختلف، توصیه می شود از گسکت نیز برای پر کردن فاصله های میکروسکوپی بین فلنج ها و پوشاندن ناهمواری های روی سطح شان، استفاده شود. واشر، به عنوان عضوی برای آب بندی، بین دو پیشانی فلنج قرار می گیرد و با استفاده از نیروهای فشاری پیچ ها که پیرامون فلنج قرار دارند، نگه داشته می شود.

 

گسکت ها باعث ایجاد یک اتصال باکیفیت در فلنج می گردند و در واقع مسیر جریان سیالات را آب بندی می کنند و برای آب بندی دقیق، این اتصالات با فشار بیشتری بین سطوح قرار می گیرند. به بیان دیگر، واشرها باعث آب­ بندی و رفع عیبوب بین اتصال دو فلنج می شوند. همچنین اهمیت دارد که این گسکت ها به گونه ای انتخاب شوند که در طول زمان اتصال شان بتوانند در دما و فشار سیال عبوری عمر کنند.

 

گسکت ها را می توان از نظر جنس به سه دسته زیر تقسیم کرد که هر یک را به طور خلاصه شرح خواهیم داد:

 

گسکت فلزی: این مدل گسکت ها در انواع مختلف فولادی، مسی و مواد دیگر در بازار موجودند و گسکت رینگی یکی از پرکاربردترین ها در این خانواده است.

گسکت نیمه فلزی: این نوع واشرها ترکیبی از دو یا چند ماده فلزی و غیرفلزی اند. در واقع فلز باعث ظرافت و استحکام گسکت می شود و بخش غیر فلزی، تامین کننده ی آب بندی اجزاء است. انواع این واشر ها عبارت اند از:

گسکت غیر فلزی: دسته ی آخر، کمی با دیگر گسکت ها تفاوت دارد زیرا از ورقه های نرم و خشک ساخته و با سطح فلنج تماس داده می شوند و بیشتر برای کارهایی که نیاز نیست فشار بالایی را تحمل کنند، مورد استفاده است. معمولا از جنس های متنوعی ساخته می شوند:

 

برای مشاهده بهترین عملکرد از گسکت ها، بهتر است به مراحل و نکاتی توجه شود که در ادامه آنها را بیان خواهیم کرد:

 

بررسی گسکت: گسکت باید کاملاً تمیز، خشک و البته سالم باشد و زمان در انبار بودنش باید با زمان استاندارد نگهداری در انبار مطابق باشد. نوع گسکت انتخابی باید با توجه به عوامل محیطی و همچنین نوع فلنج انتخاب گردد که مهم ترین آنها عبارت اند از:

مقاومت در برابر خوردگی:واشرها باید در برابر خوردگی حاصل از مواد شیمیایی مقاوم باشند و علاوه بر این، جنس آنها نباید به گونه ای باشد که سبب خوردگی فلنج ها شوند.

دما:دمای سیالی که در خطوط لوله کشی جریان دارد از عوامل تعیین کننده در انتخاب گسکت ها است زیرا اگر دمای سیال با واشر انتخابی ما همخوانی نداشته باشد، سیستم را دچار مشکل می کند.

چک کردن سطح آب بندی فلنج: سطحی که قرار است مورد آب بندی قرار گیرد، باید بدون زنگ زدگی، تمیز، تخت و بدون هر گونه آسیبی باشد. در صورتی که خراش یا نشانه هایی از فشار وجود دارد، بهتر است سطح فلنج به طور دقیق تری بررسی و یا با استفاده از مواد مخصوصی بازسازی کنید تا برای نصب گسکت مناسب باشد.

انتخاب صحیح موارد اتصالی: پیچ و مهره های مورد استفاده برای اتصال فلنج ها به یکدیگر باید مناسب، تمیز، سالم و بدون زنگ زدگی انتخاب شوند. توصیه می شود که از پیچ و مهره های مشابهی استفاده کنید و بهتر است در سطوح پر اصطکاک روغن کاری شوند. جنس واشر ها نیز نباید به گونه ای باشد که تحت فشار بین دو فلنج، نازک شوند و از بین بروند.

محکم کردن گسکت: ابتدا باید پیچ و مهره ها را با دست سفت کرد و سپس آن ها را به طور پیوسته با ابزارآلات کاملاً محکم کرد و توصیه نمی شود پیچ ها را شل و دوباره سفت کنید اما اگر فلنج ها به اندازه کافی محکم نشده بود، می توان پیچ ها را دوباره سفت کرد، ولی به شرط رعایت اصول مونتاژ صحیح.از آن جایی که انتخاب گسکت مناسب برای فلنج ها، طول عمر سیستم لوله کشی را افزایش می دهد و از خسارات جلوگیری می کند، بهتر است نکات فوق برای عملکردی مناسب همواره رعایت شوند.