شیر کنترلی نوعی شیر است که توسط آن و یک وسیله کنترلی جانبی می توان جریان سیال را از کمترین حد ممکن تا بیشترین مقدار مجاز تنظیم کرد. معمولا شیر کنترلی از نوع آنالوگ است، مگر در برخی موارد که در ادامه اشاره خواهد شد.شیر کنترلی بیشترین نقش را در سیستم تنظیم جریان دارد، چرا که آخرین دستگاه در مسیر تنظیم جریان می باشد. انواع مختلف شیرآلات میتوانند به صورت شیر کنترلی استفاده شوند. شیر کنترلی کروی (گلوب)، شیر کنترلی پروانه ای، شیر کنترلی پلاگ، شیر کنترلیتوپی، شیر کنترلی دیافراگمی،شیر کنترلی زاویه ای و شیر کنترلی سه راهی از انواع شیرهای کنترلی مطرح می باشند.شیر کنترلی برای کنترل سیال های مختلفی مانند مایعات، گاز و بخار استفاده می شود. شیر کنترلی در بسیار صنایع از جمله نفت و گاز و پتروشیمی، آب و فاضلاب، تولید نیرو، صنایع بهداشتی، صنایع غذایی و سایر صنایع کاربرد متنوع و گسترده ای دارد.
